Палау туралы 31 қызықты мәліметтер

Арал мемлекеттері көбіне ірі елдердің көлеңкесінде қалып қояды, алайда дәл осындай шағын аумақтарда табиғи әрі мәдени алуандық ерекше айқын көрінеді. Тынық мұхиты аймағы адам қолы аз тиген экожүйелерімен және көне дәстүрлерімен дараланады. Туристік бағыттардан алшақ орналасқан кейбір өңірлер табиғат пен қоғам арасындағы тепе-теңдікті сақтай алған. Осындай сирек мысалдардың бірі ретінде шағын, бірақ өзіндік жолы бар мемлекет аталады. Бұл архипелаг ғалымдар мен саяхатшылардың, сондай-ақ табиғатты қорғаушылардың назарын өзіне тартып келеді. Палау Океаниядағы ең ерекше елдердің қатарында саналады.

1. Палау Тынық мұхитының батыс бөлігінде орналасқан және 300-ден астам аралдан тұрады. Жер аумағының едәуір бөлігін тропикалық ормандар мен мангр тоғайлары алып жатыр. Аралдардың тек шағын бөлігі ғана қоныстанған, қалғаны табиғи күйін сақтаған.
2. Архипелаг Микронезия аймағына жатады және геологиялық құрылымы күрделі. Мұнда әктас аралдар, маржан атоллдары және жанартаулық түзілімдер қатар кездеседі. Мұндай алуандық өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің бай болуына жағдай жасайды.
3. Ел халқының саны шамамен 18 мың адамды құрайды. Тұрғындардың басым бөлігі Корор аралында және оған жақын аумақтарда өмір сүреді. Халықтың аздығы табиғи тепе-теңдіктің сақталуына ықпал етеді.
4. Ресми тілдер ретінде палау тілі мен ағылшын тілі қолданылады. Күнделікті қарым-қатынаста жапон тілі мен филиппиндік диалектілер де кездеседі. Көптілділік елдің күрделі отарлық тарихын көрсетеді.
5. Палау тарихында испан, неміс және жапон билігі кезеңдері болған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін аумақ АҚШ қамқорлығында қалды. Мемлекет толық тәуелсіздігін 1994 жылы алды.
6. Ел АҚШ-пен еркін қауымдастық туралы келісімге ие. Бұл келісім экономикалық қолдау мен қорғаныс кепілдіктерін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар Палау өз саяси жүйесін сақтап отыр.
7. Мемлекеттің Конституциясы экологияға бағытталған құжаттардың бірі саналады. Онда табиғатты болашақ ұрпақ үшін қорғау міндеті нақты бекітілген. Бұл қағида мемлекеттік саясаттың барлық саласына әсер етеді.
8. Палаудың теңіз аймағы құрлық аумағынан бірнеше есе үлкен. Ел билігі әлемдегі ең ірі теңіз қорықтарының бірін құрды. Қорғалатын аумақта балық аулау қатаң шектелген.
9. Елдің суасты әлемі Жер шарындағы ең бай экожүйелердің қатарына жатады. Мұнда балықтың 1400-ден астам түрі мен жүздеген маржан түрлері тіршілік етеді. Дайвинг туризмі негізгі бағыттардың біріне айналған.
10. Медузалар көлі Палаудың ең ерекше табиғи нысандарының бірі ретінде танымал. Бұл көлде шақпайтын медузалардың миллиондаған дарағы мекендейді. Су қоймасында шомылу елдің бейресми символына айналған.
11. Аймақтың климаты тропикалық, ылғалдылығы жоғары әрі температурасы тұрақты. Жылдық орташа көрсеткіштер сирек жағдайда 26 градустан төмендейді. Жауын-шашын маусымы жылдың көп бөлігін қамтиды.
12. Географиялық орналасуына байланысты тайфундар архипелагты айналып өтеді. Осы ерекшелік Палауды басқа аралдық өңірлермен салыстырғанда қауіпсіз етеді. Табиғи апаттар мұнда сирек байқалады.
13. Ел экономикасы негізінен туризмге сүйенеді. Экологиялық турлар мен суасты саяхаттары басты табыс көздерінің бірі. Жаппай туризм саналы түрде шектеліп отыр.
14. Балық аулау дәстүрлі өмір салтының маңызды бөлігі болып қала береді. Жергілікті тұрғындар ата-бабаларынан қалған әдістерді қолданады. Заманауи тәсілдер экологиялық талаптарды ескере отырып енгізіледі.
15. Палауда матрилиниялық мұрагерлік жүйе сақталған. Жер мен әлеуметтік мәртебе әйелдер желісі арқылы беріледі. Бұл үлгі қоғамдық құрылымда маңызды рөл атқарады.
16. Дәстүрлі ауылдар көсемдер кеңесі арқылы басқарылып келеді. Мұндай шешімдер қазіргі саясатта да елеулі мәнге ие. Әдет-ғұрып құқығы мемлекеттік заңдармен қатар өмір сүруде.
17. Елде ұлттық валюта жоқ, айналымда АҚШ доллары пайдаланылады. Бұл халықаралық қаржылық операцияларды жеңілдетеді. Алайда монетарлық дербестікті белгілі бір деңгейде шектейді.
18. Елді мекендердің сәулеті заманауи ғимараттар мен дәстүрлі құрылыстарды үйлестіреді. Үйлер ою-өрнек пен символикалық нақыштармен безендіріледі. Әрбір элемент мәдени мағынаға ие.
19. Палау асханасы балыққа, кокосқа және түйнекті дақылдарға негізделген. Тағамдар қарапайым әрі табиғи дәмімен ерекшеленеді. Импорттық өнімдер жергілікті рецепттерді толықтырады.
20. Туристер үшін экологиялық мінез-құлық кодексі міндетті болып табылады. Қонақтар табиғатқа зиян келтірмеуге және жергілікті ережелерді сақтауға уәде береді. Осы талап паспорттағы арнайы мөр арқылы бекітіледі.
21. Елде ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар жоқ. Бұл қоршаған ортаның ластану деңгейін төмендетеді. Экология ұлттық басымдықтардың бірі болып саналады.
22. Білім беру жүйесі практикалық дағдылар мен мәдени мұраны сақтауға бағытталған. Оқу бағдарламаларына дәстүрлер мен экология негіздері енгізілген. Жастар табиғатты қорғау жобаларына белсенді қатысады.
23. Археологиялық деректер аралдардың үш мың жылдан астам уақыт бұрын қоныстанғанын көрсетеді. Тас террасалар мен көне қоныстар ғалымдар тарапынан әлі де зерттелуде. Көптеген олжалар құпиясын сақтап отыр.
24. Орман алқаптары сирек кездесетін құстарға паналау орны қызметін атқарады. Кейбір түрлер тек осы ел аумағында ғана ұшырасады. Эндемиктерді қорғау ұлттық деңгейдегі міндетке айналған.
25. Жол желісі бірнеше негізгі бағытпен шектелген. Қозғалыстың басым бөлігі су арқылы жүзеге асырылады. Қайықтар мен катерлер қоғамдық көлік рөлін атқарады.
26. Палау халықаралық экологиялық форумдарда белсенді ұстаным танытады. Ел өкілдері климаттың өзгеруі мен мұхит деңгейінің көтерілуі мәселелерін жиі көтереді. Мұндай үдерістер шағын арал мемлекеттері үшін аса қауіпті.
27. Мәдени фестивальдер жылына бірнеше рет ұйымдастырылады. Олар би, ән және салттық қойылымдармен қатар жүреді. Мұндай шаралар ұрпақтар арасындағы байланысты нығайтады.
28. Халықтың өмір сүру ұзақтығы біртіндеп артып келеді. Медициналық қызметтің жақсаруы мен салауатты өмір салты маңызды рөл атқарады. Дәстүрлі ас мәзірі жалпы денсаулыққа оң әсер етеді.
29. Иммиграция қатаң бақылауда ұсталады. Мемлекет демографиялық тепе-теңдікті сақтауға ұмтылады. Шетел азаматтарының ұзақ мерзімге тұруы арнайы шарттармен реттеледі.
30. Кейбір табиғи және мәдени нысандарда суретке түсіруге шектеу қойылған. Бұл жергілікті наным-сенімдерге құрметпен қарауға байланысты. Саяхатшыларға ережелерді алдын ала нақтылау ұсынылады.
31. Палау тұрақты даму үлгісі ретінде жиі аталады. Ел шағын мемлекеттердің жаһандық үдерістерге ықпал ете алатынын көрсетіп отыр. Оның тәжірибесі әлемнің әр түкпіріндегі мамандар тарапынан зерттелуде.

Палау адам мен табиғаттың үйлесімді өмір сүруінің айқын үлгісін көрсетеді. Таңдалған даму бағыты экологиялық құндылықтарды жоғалтпай, экономикалық өсімге қол жеткізуге болатынын дәлелдейді. Елдің шағын ауқымы жаңашыл шешімдерді жылдам енгізуге мүмкіндік береді. Бұл архипелаг Жер шарының нәзік тепе-теңдігін еске салып, әр қоғамның жауапкершілігін айқындайды. Палаудың тәжірибесі Тынық мұхитынан тыс аймақтар үшін де маңызды.