Серенгети ұлттық паркі Жер шарындағы ең әйгілі табиғи аймақтардың бірі ретінде танылады. Оның шексіз жазықтары Африканың жабайы табиғатын айқын бейнелейді. Бұл өңірде тіршілік адам араласуынсыз, табиғи заңдылықтарға сай дамып келеді. Жануарлар әлемінің ауқымы мен өзара байланысы ерекше әсер қалдырады. Серенгети көптеген ғылыми зерттеулер мен деректі фильмдерге арқау болған. Төменде осы ұлттық парктің мәні мен ерекшелігін тереңірек ашатын деректер ұсынылады.
- Серенгети атауы масаи халқының тілінен шыққан. Бұл сөз «шексіз жазық» деген мағынаны білдіреді. Атау жер бедерінің кеңдігі мен ашықтығын дәл сипаттайды.
- Ұлттық парк Танзанияның солтүстігінде орналасқан. Оның экожүйесі көршілес аумақтармен табиғи түрде жалғасып жатыр. Мұндай тұтастық жануарлардың еркін қозғалуына мүмкіндік береді.
- Серенгетидің аумағы шамамен отыз мың шаршы километрді қамтиды. Осындай ауқым оны Африкадағы ең ірі қорғалатын аймақтардың қатарына қосады. Кеңістік табиғи тепе-теңдікті сақтауға жағдай жасайды.
- Бұл өңірде әлемдегі ең ауқымды маусымдық көші-қонның бірі өтеді. Миллиондаған гну антилопасы жаңбыр мен жас шөпті іздеп қозғалады. Осы үрдіс экожүйенің тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
- Көші-қон кезінде гну антилопаларына зебралар мен газельдер қосылады. Әртүрлі түрлердің бір бағытта қозғалысы жыртқыштардан қорғануды жеңілдетеді. Бұл табиғи серіктестіктің мысалы саналады.
- Серенгетиде жыртқыштардың тығыздығы жоғары деңгейде. Арыстандар, қабыландар мен гепардтар әртүрлі тіршілік кеңістігін пайдаланады. Мұндай бөлініс өзара бәсекені азайтады.
- Арыстандар бұл аймақта ірі топтар құрып өмір сүреді. Азықтың молдығы әлеуметтік құрылымды сақтауға мүмкіндік береді. Осы жағдай мінез-құлықты зерттеуге үлкен үлес қосты.
- Гепардтар ашық жазықтарды мекендейді. Кең алаң оларға жоғары жылдамдықпен аң аулауға қолайлы. Бұл тәсіл басқа жыртқыштардан ерекшеленеді.
- Қабыландар көбіне ағашы мол аумақтарды таңдайды. Олар олжасын бұтақтарға іліп қояды. Мұндай әрекет жемтігінен айырылып қалмауға көмектеседі.
- Парк аумағында пілдердің ірі тобы тіршілік етеді. Бұл жануарлар өсімдіктерді өзгерту арқылы ландшафтқа ықпал етеді. Олардың қозғалысы жаңа соқпақтардың пайда болуына әсер етеді.
- Жирафтардың ұзын мойны жоғарыдағы жапырақтармен қоректенуге мүмкіндік береді. Бұл ерекшелік басқа шөпқоректілермен бәсекені азайтады. Соның арқасында әр түр өз орнын табады.
- Су көздері экожүйенің тірегі саналады. Өзендер мен уақытша көлдер құрғақ кезеңде жануарларды жинайды. Су маңында табиғи драмалар жиі байқалады.
- Өзендерде тіршілік ететін қолтырауындар өте ірі болады. Олар өткелдерде аңдып жатып шабуыл жасайды. Мұндай әдіс шыдамдылық пен дәлдікті талап етеді.
- Серенгети өткен ғасырдың ортасынан бері ғылыми бақылау нысанына айналды. Ұзақ мерзімді деректер жануарлар санының өзгерісін түсінуге мүмкіндік берді. Бұл мәліметтер әлемдік экологияда қолданылады.
- Ұлттық парк мәртебесі 1951 жылы берілді. Осы шешім аймақты жаппай аңшылықтан қорғады. Содан бері қорғау шаралары үнемі жетілдіріліп келеді.
- Серенгети жаһандық мұра ретінде танылған. Мұндай мәртебе оның бүкіл адамзат үшін маңызын көрсетеді. Бұл табиғатты қорғауға назар аударуға көмектеседі.
- Аймақ климаты ылғалды және құрғақ маусымдардың ауысуымен сипатталады. Жауын-шашын шөптің өсуіне тікелей әсер етеді. Табиғи ырғақ тіршіліктің бағытын анықтайды.
- Өсімдік жамылғысының негізін шөптесін түрлер құрайды. Олар тез қалпына келеді. Бұл жайылымдардың ұзақ сақталуына жағдай жасайды.
- Серенгетиде бес жүзден астам құс түрі тіркелген. Олардың ішінде қоныстанған және көшпелі түрлер бар. Аймақ орнитологтар үшін ерекше құнды.
- Масаи халқы бұл өңірде ғасырлар бойы өмір сүріп келген. Олардың дәстүрі табиғатпен үйлесімді қатынасқа негізделген. Қазіргі бағдарламалар осы мәдениетті сақтауға ұмтылады.
- Туризм жергілікті экономикаға маңызды үлес қосады. Келушілер жабайы табиғатты табиғи қалпында көре алады. Түскен қаражат қорғау шараларына жұмсалады.
- Серенгетидегі сафари қатаң ережелермен реттеледі. Бұл жануарлардың мінез-құлқына әсерді азайтады. Табиғи орта өзгеріссіз сақталады.
- Түнгі саваннаның дыбыстары ерекше әсер береді. Арыстандардың ақырығы мен гиеналардың үні алысқа таралады. Бұл дыбыстар байланыс құралы ретінде қызмет етеді.
- Аймақтың топырағы жанартаулық минералдарға бай. Осындай құрам шөптің құнарлы болуына ықпал етеді. Соның арқасында шөпқоректілер саны көп.
- Серенгети африкалық жабайы табиғаттың символына айналған. Деректі фильмдер мен көркем жобалар осы өңірді жиі көрсетеді. Танымалдық қорғауға деген қызығушылықты арттырады.
- Экожүйе сыртқы әсерлерге төзімділігімен ерекшеленеді. Құрғақшылық пен өрттен кейін табиғат тез қалпына келеді. Бұл табиғи механизмдердің күшін дәлелдейді.
- Саваннадағы өрттер кейде табиғи жолмен пайда болады. Олар ескі өсімдіктерді жойып, жаңа өскіндерге жол ашады. Жас шөп жануарларды қайта тартады.
- Түрлер арасындағы байланыс айқын байқалады. Бір буынның әлсіреуі бүкіл жүйеге әсер етуі мүмкін. Сондықтан қорғау кешенді түрде жүргізіледі.
- Серенгети экологтар үшін тәжірибелік алаң саналады. Мұнда студенттер мен ғалымдар нақты бақылау жасайды. Мұндай мүмкіндік сирек кездеседі.
- Бұл аймақта адам бақылаушы рөлін ғана атқарады. Табиғи үрдістер сыртқы басқарусыз жүреді. Осындай жағдай оның құндылығын арттырады.
- Серенгетидің маңызы бір құрлықпен шектелмейді. Ол тірі ағзалардың үйлесімді қатар өмір сүре алатынын көрсетеді. Бұл үлгі табиғатты қорғау ісіне шабыт береді.
Серенгети ұлттық паркі өзіндік заңдылықтары бар тірі жүйе ретінде көрінеді. Оның басты құндылығы жануарлар санының көптігінде емес, табиғи процестердің тұтастығында жатыр. Бұл жерде табиғат қозғалыс үстінде байқалады. Мұндай көрініс адамзаттың табиғат алдындағы орнын қайта ойлауға мәжбүр етеді. Сондықтан Серенгети сақталған жабайы ортаның эталоны ретінде бағаланады.
Добавить комментарий