Ербол Сыпатаев туралы 29 қызықты мәліметтер

Қазақстан тәуелсіздікке жету жолында тарихи оқиғалар мен батыр тұлғаларға куә болды. 1986 жылдың желтоқсаны республика тарихындағы бетбұрыс сәтке айналып, жастар тоталитарлық жүйенің әділетсіздігіне қарсы ашық шықты. Сол көтерілістің мыңдаған қатысушылары арасында халқының еркіндігі үшін өмірін құрбан еткен азаматтар бар. Ербол Сыпатаев отандастарының жадында қазақ жастарының батылдығы мен қайсарлығының символы ретінде мәңгі қалды. Оның қысқа, бірақ жарқын өмірі туған жерге деген шексіз махаббаттың үлгісіне айналды. Желтоқсан батыры туралы жиырма тоғыз мәліметпен танысуды ұсынамыз.

1. Ербол Мұқажанұлы Сыпатаев 1964 жылдың 10 наурызында Алматы облысы Панфилов ауданының Еңбекші ауылында дүниеге келді. Қазіргі уақытта бұл елді мекен Көктал атауын иеленіп, Жетісу облысының құрамына кіреді. Батырдың туған өлкесі Жаркент қаласына жақын тау бөктерінде орналасқан.
2. Шығу тегі бойынша жігіт Ұлы жүздің Суан руына жатады. Генеалогиялық тамырлары оны қазақ халқының көне дәстүрлерімен байланыстырды. Рулық тиесілік ұлттық сана-сезімнің қалыптасуында әрқашан маңызды орын алған.
3. Ерболдың биологиялық әкесі сол ауылдың қарапайым жұмысшысы Бейсен Алшынбеков болатын. Алайда тағдыр басқаша шешіп, нәрестені балалары жоқ туыстарына асырап алуға берді. Мұқажан Сыпатаев пен оның жұбайы Тұрған баланың асыраушы ата-анасы атанды.
4. Асыраушы әкесі 1970 жылы қайтыс болғанда, Ербол бар-жоғы алты жаста еді. Баланы тәрбиелеу міндетін ана орнындағы Тұрған апа өз мойнына алды. 1982 жылы ол да дүниеден өтіп, жігіт өз отбасына оралды.
5. Болашақ батыр мектеп жылдарын туған ауылында өткізіп, тәртіптілігімен және белсенділігімен көзге түсті. Сыныптастары мен ұстаздары оны жауапты комсорг әрі үздік оқушы ретінде есте сақтады. Тәрбиелілігі мен адалдығы жас азаматты құрдастарынан ерекшелендірді.
6. 1981 жылы орта білім алғаннан кейін Ербол институтқа бірден түсе алмады. Алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталып, ол туған ауылына жұмысқа оралды. Сәтсіздік мақсатқа ұмтылған жігіттің рухын сындырмай, керісінше жоғары білім алу тілегін нығайтты.
7. 1981-1982 жылдары жас азамат жергілікті кеңшарда жүргізуші болып еңбек етті. Сонымен қатар ол Жаркент қаласындағы ДОСААФ курстарын бітіріп, куәлік алды. Практикалық тәжірибе болашақ студенттің мінезін шыңдады.
8. Ербол әскери борышын 1982-1984 жылдары Кеңес Армиясы қатарында өтеді. Қызмет ету кезеңі оның бойында шынайы ер азаматтың қасиеттерін — төзімділік, қайсарлық және жолдастық сезімін қалыптастырды. Қызметтестері оны қиын сәтте қолын созуға дайын сенімді дос ретінде еске алады.
9. 1985 жылы білім алу арманы жүзеге асып, Сыпатаев Алматы энергетика институтына түсті. Бүгінде бұл оқу орны Ғұмарбек Дәукеев атындағы Алматы энергетика және байланыс университеті деп аталады. Жігіт болашағы зор мамандық беретін электротехника факультетін таңдады.
10. Институт жатақханасындағы студенттік өмір Ерболға шынайы достар мен жарқын әсерлер сыйлады. Курстастары оны шыншылдығы, мейірімділігі және әлсіздерді қорғауға дайындығы үшін құрметтеді. Бұл қасиеттер қайғылы желтоқсан күндерінде толық көрініс тапты.
11. 1986 жылғы желтоқсан оқиғалары жас азаматты институттың екінші курсында кезіктірді. 16 желтоқсанда Қазақстан Компартиясы ОК-нің пленумы республикада ешқашан жұмыс істемеген Геннадий Колбинді бірінші хатшы етіп тағайындады. Бұл шешім қазақ жастары арасында наразылық толқынын тудырды.
12. 17 желтоқсан күні таңертең партия ОК-і алдындағы алаңға мыңдаған студенттер мен жұмысшылар жиналып, әділдік талап етті. Бейбіт шеруде «Елім, жерім, тілім» деген ұрандар жаңғырды. Ербол институттас жолдастарымен бірге наразылық білдірушілердің алдыңғы қатарында болды.
13. Билік бейбіт акцияны басу үшін жеті жарым мыңға жуық ішкі әскер сарбазын жұмылдырды. Қарусыз демонстранттарға қарсы бронетранспортёрлер, өрт сөндіру машиналары мен сапёрлық күректер қолданылды. Шеруді таратудағы қатыгездік бүкіл Кеңес Одағын дүр сілкіндірді.
14. 18 желтоқсан кешінде Ербол митингіні күштеп тарату басталған сәтте алаңда еді. Таяқты жігіттер екі қызды қуып жатқанын байқаған ол қорғауға ұмтылды. Жас азамат қазақ қыздарын өз денесімен қалқалап, олардың құтылуын қамтамасыз етті.
15. Қуғыншымен арпалыста студент батылдық танытып, оған балта тап беріп, жерге құлатты. Алайда жетіп келген күш құрылымдары жігіттің басына ауыр соққылар жаудырды. Ауыр бас-ми жарақатымен оны ауруханаға жеткізді.
16. Бес күн бойы Ербол аурухана палатасында өмір үшін күресіп, есін жимады. Медицина қызметкерлерінің айтуынша, ол сандырақтағанда да қыздардың құтылғанын сұрастырды. 1986 жылдың 23 желтоқсанында жиырма екі жастағы батырдың жүрегі соғуын тоқтатты.
17. Жігіттің соңғы сөздері «Мен әділдік үшін күрестім» бүкіл Желтоқсан ұрпағының символына айналды. Сондай-ақ ол «Біздің елде әділдік жоқ!» деген сөз айтқан. Бұл сөздер куәгерлердің жадында мәңгі сақталды.
18. Қайтыс болған студенттің мәйітін туған ауылына ҚМК мен милиция қызметкерлері қатаң күзетпен алып кетті. Олар түн ортасында жетіп, туыстарға табытты ашуға тыйым салды. Тек жерлестердің қайсарлығының арқасында Ерболмен қоштасу мүмкіндігі туды.
19. Кісі өлтіруді тергеудің орнына прокуратура қайтыс болғанның өзіне «бұқаралық тәртіпсіздіктерге» қатысқаны үшін іс қозғады. Туыстарға қаза болу мән-жайы туралы шындықты айтуға тыйым салынды. Кеңестік жүйе батыр туралы естелікті өшіруге тырысты.
20. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін Желтоқсан көтерілісінің барлық қатысушыларын ақтау басталды. Ербол Сыпатаев толық ақталып, оның есімі Желтоқсан батырларының тізіміне енгізілді. Әділеттілік жылдар өткен соң жеңіп шықты.
21. 1994 жылы Алматы энергетика институтының ұжымы батырдың туғанына 30 жыл толуын салтанатты түрде атап өтті. Университет кітапханасының алтыншы оқу залына бұрынғы студенттің есімі берілді. Мұнда оның өмірі мен ерлігі туралы материалдар жинақталған.
22. 1995 жылы Жаркент қаласының көшелерінің біріне Ербол Сыпатаевтың есімі беріліп, үш жылдан соң туған ауылындағы мектеп осы атауды иеленді. Мектеп мұражайында батырдың өмірбаянымен байланысты суреттер мен құжаттар сақтаулы.
23. 2008 жылы Жаркент қаласындағы Мәдениет үйінің алдында Желтоқсан құрбандары — екі жерлеске арналған ескерткіш салтанатты түрде ашылды. Мүсіндік композиция Ербол Сыпатаев пен Ләззат Асанованың есімдерін мәңгілікке қалдырды. Монумент құрмет көрсету және гүл шоқтарын қою орнына айналды.
24. Жыл сайын желтоқсан айында Алматы энергетика және байланыс университеті өз тәрбиеленушісінің құрметіне еске алу шараларын өткізеді. Студенттер қайғылы оқиғалар туралы презентациялар, бейнероликтер мен өлеңдер дайындайды. Желтоқсан қатысушыларымен кездесулер жастардың патриоттық сезімін тәрбиелейді.
25. 2024 жылдың желтоқсанында қоғамдастық батырдың туғанына 60 жыл және Желтоқсан көтерілісінің 38 жылдығын атап өтті. «Жанашыр» халықаралық қоры Алматыда бірқатар еске алу іс-шараларын ұйымдастырды. Мектеп оқушылары арасында эссе байқауы, ал студенттер арасында қазақ күресінен турнир өтті.
26. Кіші інісі Ержан Алшынбекұлы Сыпатаев ағасы туралы естелікті сақтап, журналистермен бөліседі. Ол Ерболдың балалық шағы, армандары мен болашаққа жоспарлары жайында әңгімелейді. Қаза болардан аз бұрын жігіт Жаңа жылдан кейін үйленуді ойластырып жүрген екен.
27. Алматыдағы Ербол Сыпатаев көшесінде тұрақты түрде желтоқсаншылар мен жастардың қатысуымен сенбіліктер өткізіледі. Мұндай акцияларға жүзге жуық адам қатысады. Бірлескен еңбек ұрпақтарды біріктіріп, батыр туралы есте сақтауға ықпал етеді.
28. Қоғамдық ұйымдар Ербол Сыпатаевқа «Халық Қаһарманы» атағын беру туралы бастаманы бірнеше рет көтерді. Мәселені қарастыру мемлекеттік биліктің түрлі деңгейлерінде жалғасуда. Көптеген қазақстандықтар бұл мойындауды әділ әрі баяғыда лайық деп санайды.
29. Ербол Сыпатаевтың ерлігі қазақстандықтардың жаңа ұрпақтарын отанға деген сүйіспеншілік пен ұлттық мүдделерді қорғауға шабыттандырады. Оның тарихы республиканың мектептері мен жоғары оқу орындарында азаматтық батылдықтың үлгісі ретінде оқытылады. Желтоқсан батыры туралы естелік миллиондаған отандастардың жүректерінде өмір сүреді.

Ербол Сыпатаевтың тағдыры қазақ халқы тарихының қайғылы және сонымен бірге ерлікке толы бетін бейнелейді. Жиырма екі жастағы жігіт қорғансыздарды қалқалаудан қорықпай, бұл үшін ең жоғары бағаны төледі. 1986 жылғы Желтоқсан көтерілісі бүкіл Кеңес Одағындағы демократиялық өзгерістердің хабаршысына айналды. Сол оқиғалар құрбандарының естелігі қазіргі ұрпақтың алдына тәуелсіздікті сақтау мен нығайту жауапкершілігін қояды. Ербол Сыпатаевтың есімі өз халқы мен туған жеріне деген өзін-өзі құрбан еткен махаббаттың символы болып мәңгі қалады.