Таудағы жорыққа не алу керек: жабдық, киім және азық-түлік бойынша чек-лист

Таудағы жорыққа не алу керегін қарастырайық: рюкзак екінші бір адамның салмағындай болып кетпеуі және жолда қажетті заттарды ұмытып қалмау маңызды. Төменде санаттарға бөлінген тиімді чек-лист берілген: қабаттап киілетін киімдер, жабдықтар, азық-түлік пен су, дәрі қобдишасы және ұсақ-түйек заттар. Заттарды «керек болып қалар» деген қағидамен емес, нақты маршрутқа, ауа райына және түнейтін күндер санына қарай жинаңыз.

Қабаттап киіну: тауға қалай киінген дұрыс

Тауда киімді бірнеше қабат етіп киген дұрыс – осылайша ауа райының өзгеруіне бейімделу оңайырақ. Негізгі қабат терді сыртқа шығарады, ортаңғы қабат жылуды сақтайды, ал сыртқы қабат жел мен жаңбырдан қорғайды. Биіктік айырмашылығына байланысты маршруттың басында ыстық болып, жотада суық болуы мүмкін, сондықтан жаздың ортасында да күртеше алған жөн.

• Негізгі қабат – термокиім немесе ылғалды сыртқа шығаратын синтетикалық футболка. Мақтадан жасалған киімді үйде қалдырған дұрыс: ол тез суланып, денені салқындатады.
• Ортаңғы қабат – флис күртеше немесе жеңіл мамық күртеше, өрге көтерілген кезде оны шешіп қоюға болады.
• Сыртқы қабат – жел мен жаңбырдан қорғайтын мембраналық күртеше, ол ықшам жиналады.
• Аяққа – треккинг шалбары, мүмкіндігінше балағы алынатын үлгі және жүннен немесе синтетикадан жасалған қосалқы шұлық.
• Бас пен қолға – күннен қорғайтын кепка, биікке шыққанда киетін бас киім мен жұқа қолғап, мойынға бафф.
• Аяқ киім – табаны таймайтын, алдын ала киіліп жұмсарған треккинг ботинкасы. Жаңа аяқ киімді бірден жорыққа кимеген дұрыс.
• Қосалқы жиынтық – герметикалық пакетке салынған құрғақ футболка мен шұлық. Демалыс кезінде құрғақ киімге ауысу – жылынудың ең жылдам тәсілдерінің бірі.

Жазғы және көктемгі тау жорығына арналған киім жылуды сақтау деңгейімен ерекшеленеді. Жазда флис пен жеңіл мембраналық күртеше жеткілікті болса, көктемде екінші жылы қабат пен бас киім қосқан жөн, өйткені биікте әлі қар жатуы мүмкін, ал жел күштірек соғады.

Жабдықтар: жорыққа қажетті негізгі заттар

Жабдықты сапар ұзақтығына қарай таңдаңыз. Бір күндік серуенге жеңіл жиынтық жеткілікті, ал бірнеше күндік жорыққа шатыр, ұйықтайтын қап және туристік оттық қажет болады. Егер тауға алғаш рет шықсаңыз, барлық жабдықты бірден сатып алудың қажеті жоқ – Алматы маңындағы гидпен өтетін жаяу турға негізгі киім мен су жеткілікті болуы мүмкін, ал қалған заттардың қажеттілігін тәжірибе барысында түсінесіз. Негізгі қағида – барынша аз салмақ және барынша жоғары сенімділік: артық әрбір зат оныншы шақырымда-ақ сезіледі. Барлық жабдықты жолға шығар алдында үйде тексеріп алыңыз.

• Рюкзак – бір күнге 25–35 л, бірнеше түнге 50–70 л. Арқаға түсетін салмақты азайтатын белдік белбеуі болғаны дұрыс.
• Треккинг таяқтары – төмен түскен кезде тізеге түсетін күшті азайтып, тасты жерде тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі.
• Навигация – офлайн картасы жүктелген қуатталған телефон, пауэрбанк, мүмкіндік болса қағаз карта мен компас.
• Шам – маңдайға тағылатын, батареясы жаңа шам. Оның басты артықшылығы – қол бос болады.
• Күннен қорғаныс – күннен қорғайтын көзілдірік пен SPF кремі, өйткені биіктеген сайын ультракүлгін сәуле күшейеді.

Отыруға арналған төсеніш пен рюкзакқа арналған жаңбыр жапқышы – салмағы өте аз, бірақ демалыс кезінде және күтпеген нөсер жауғанда айтарлықтай қолайлы.

Түнеуге арналған жабдық – шатыр, маусымға сай ұйықтайтын қап, каремат немесе үрлемелі төсеніш, газ баллоны бар туристік оттық.

Азық-түлік пен су

Жорыққа арналған тағам жеңіл, құнарлы және ыстықта тез бұзылмайтын болуы керек. Ұзақ жолға жылдам және баяу көмірсуларды, сондай-ақ ақуыз бен майды үйлестірген дұрыс. Бір күндік жолға бір адамға кемінде 1,5–2 литр су есептеңіз, ал ыстық ауа райында бұл көлемді үш литрге дейін арттырған жөн. Маршрут бойында суды қай жерде толықтыруға болатынын картадан алдын ала белгілеңіз. Аз мөлшерде, бірақ жиі тамақтаныңыз – бір рет мол тамақтанғаннан гөрі осылай күшті сақтау оңайырақ.

• Жол үстіндегі тіскебасар – жаңғақтар, кептірілген жемістер, энергетикалық және дәнді батончиктер, ащы шоколад.
• Негізгі тағамдар – қытырлақ нан, қатты ірімшік, қақталған ет, жержаңғақ пастасы және рюкзакта жаншылып қалмайтын басқа өнімдер.
• Ыстық тағам – туристік оттық болса, тез дайындалатын жарма мен макарон, сублимацияланған тағамдар, пакеттегі сорпа.
• Су – бөтелке немесе гидратор. Ұзақ маршрутқа су сүзгісін немесе залалсыздандыруға арналған таблеткаларды алған дұрыс.
• Тұз және электролиттер – термен жоғалған минералдардың орнын толтыруға және құрысу қаупін азайтуға көмектеседі.
• Шай құйылған термос – көктемгі немесе күзгі жорықта пайдалы. Демалыс кезінде ыстық сусын денені тез жылытады.

Дәрі қобдишасы және ұсақ-түйек заттар

Дәрі қобдишасын ықшам етіп жинаңыз, бірақ оны қысқа серуенге шыққанда да міндетті түрде алып жүріңіз. Бұл бөлімдегі ұсақ заттардың салмағы мардымсыз болғанымен, қажалған өкшеден бастап үзілген рюкзак бауына дейін көптеген жағдайда көмектеседі.

• Дәрі қобдишасы – күлдіреуікке арналған пластырь, бинт, антисептик, ауырсынуды басатын дәрі, жеке қолданатын дәрілер, жәндіктерден қорғайтын құрал.
• Гигиена – ылғалды майлықтар, шағын сабын, дәретхана қағазы, қоқыс салатын пакет. Барлық қоқысты өзіңізбен бірге алып кетіңіз.
• Жөндеуге арналған заттар – пышақ немесе мультитул, жабысқақ таспа, пластик тартқыштар, қосалқы аяқ киім бауы.
• Құжаттар – жеке куәлік, сақтандыру құжаты және су өтпейтін пакетке салынған аз мөлшердегі қолма-қол ақша.
• Ұсақ-түйек – ысқырық, герметикалық пакеттегі оттық, рюкзакқа арналған жеңіл жаңбыр жапқышы.

Жаңадан бастаушылар жиі жіберетін қателіктер

Жолдағы мәселелердің көбі тауда емес, үйде жиналу кезінде басталады. Төмендегі тізімді тексеріп шығыңыз. Кем дегенде бір тармақтан өзіңізді танысаңыз, жолға шықпай тұрып рюкзагыңызды қайта жинаған дұрыс.

• «Керек болып қалар» деп толтырылған рюкзак – ішіндегі заттардың жартысы бір рет те қолданылмауы мүмкін. Әр затқа «мұны алмасам не болады?» деген сұрақ қойыңыз.
• Жаңа ботинкамен бірден тауға шығу – алғашқы сағаттың өзінде аяқтың күлдіреуіне әкелуі мүмкін. Аяқ киімді алдын ала серуен кезінде киіп, жұмсартып алыңыз.
• Синтетиканың орнына мақта кию – терден суланған мақта футболка жел соққанда жаңбырдан да тез салқындатады.
• Суды үнемдеу – шөлдеу аштықтан бұрын қозғалыс қарқыны мен зейінді төмендетеді. Тамақты аздау жегеннен гөрі, суды жеткілікті ішкен дұрыс.
• Күндізгі уақыт қорынсыз жолға шығу – қайтуды күн батқанға дейін жоспарлаңыз. Қараңғыда төмен түсу өрге шығудан қауіпті.
• Ауа райын тек қала бойынша тексеру – аңғар мен жотадағы жағдай мүлде өзгеше болуы мүмкін. Болжамды маршрут биіктігіне қарай қараңыз.
• Қайда кеткеніңізді ешкімнің білмеуі – жақындарыңызға маршрут бағытын және жоспарланған қайту уақытын хабарлап кетіңіз.

Үйде қалдырған дұрыс заттар

Алып шықпау керек заттардың тізімі рюкзак жинаудың кез келген тәсілінен көбірек күш үнемдеуі мүмкін. Артық салмақ қозғалыс жылдамдығына, тізеге және бүкіл топтың көңіл күйіне әсер етеді. Сондықтан қажетсіз дүниені аямастан алып тастаңыз.

• Джинсы мен мақта худи – ауыр, ұзақ кебеді және суланған кезде жылуды сақтамайды.
• Шыны ыдыс пен консерві банкалары – тағамды жеңіл зип-пакеттерге ауыстырып салыңыз, өйткені бос ыдысты бәрібір өзіңіз төмен алып түсуге тура келеді.
• Толық косметикалық жиынтық – шағын форматтағы заттар жеткілікті: күннен қорғайтын крем, гигиеналық ерінге арналған бальзам және майлықтар.
• «Сәнді киім» ретінде екінші жиынтық – бір ғана қосалқы киім жеткілікті. Ол ұйықтауға және лагерьде киюге қажет, күн сайын ауыстыру үшін емес.
• Балта мен мачете – белгіленген туристік соқпақта олардың қажеті жоқ, ал салмағы шамамен бір литр суға тең.
• Тексерілмеген жабдық – үйде бір рет те қолданып көрмеген туристік оттық немесе шатыр ең қолайсыз сәтте істен шығуы мүмкін.

Алғашқы маршрутта жабдықты сынап көріңіз

Соңында тағы бір маңызды кеңес. Жаңа жабдықты алғаш рет үш күндік автономды жорықта емес, инфрақұрылымы жақын қысқа маршрутта сынаған дұрыс. Алғашқы сапар үшін Oi-Qaragai курортындағы жаяу турлар қолайлы: соқпақ белгіленген, қозғалыс қарқынын жол бастаушы реттейді, ал жабдықтың бір бөлігі қолайсыз болып шықса, базаға тез қайтуға болады.