Аамир Кхан туралы 34 қызықты мәліметтер

Үнді киносы шығарылатын фильмдер саны бойынша әлемдегі ең ірі киноиндустриялардың бірі әрі көрермен аудиториясының қамтылуы жағынан ең ықпалды мәдени құбылыстардың қатарында. Әлемнің барлық құрлықтарындағы жүздеген миллион көрермен Болливуд жұлдыздарының тағдырын үлкен қызығушылықпен бақылап отырады. Үнді кинематографиясының мақтанышына айналған актерлер, режиссерлер мен продюсерлердің ішінде ықпалы тек ойын-сауық индустриясымен шектелмейтін тұлғалар бар. Аамир Хан — дәл сондай адамдардың бірі. Үндістанда да, оның сыртында да бұл есім тек актерлік шеберлікпен ғана емес, кәсібіне деген ерекше көзқараспен, азаматтық батылдықпен және қоғам санасына әсер ететін туындылар жасау қабілетімен байланыстырылады. Бірнеше онжылдыққа созылған мансабы барысында ол әрбір жобаны коммерциялық есеп ретінде емес, жеке шығармашылық мәлімдеме ретінде қарайтын суретші ретінде танылды. Болливудта «Мистер Перфекционист» деген лақап атқа ие болған бұл тұлға тек кино жұлдызы ретінде ғана емес, қазіргі Үндістан мәдени өміріндегі ерекше құбылыс ретінде де үлкен қызығушылық тудырады.

1. Аамир Хан 1965 жылғы 14 наурызда Мумбай қаласында кино әлемімен тығыз байланысты отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Тахир Хусейн белгілі продюсер болған, ал ағасы Насир Хусейн 1960–1970 жылдары үлкен танымалдыққа ие болған режиссер әрі сценарист еді. Осылайша болашақ актер бала кезінен бастап кино түсіру алаңдарының атмосферасында өсіп, фильм жасаудың бүкіл процесін өз көзімен көріп өсті.
2. Актердің толық шын аты — Мухаммад Аамир Хусейн Хан. Алайда кәсіби және күнделікті өмірде ол көбіне тек Аамир Хан есімімен белгілі. «Аамир» сөзіндегі екі «а» әрпі кездейсоқ емес: актердің өзі мен оның отбасының пікірінше, бұл жазылу нумерологиялық тұрғыдан сәтті саналады. Түрлі тілдердегі дереккөздерде бұл есімнің «Амир», «Аамир» немесе «Aamir» түріндегі бірнеше транслитерациясы кездеседі.
3. Аамир алғаш рет киноға бала кезінде түсті. Ол 1973 жылы ағасы Насир Хусейннің «Yaadon Ki Baaraat» фильмінде эпизодтық рөлде пайда болды. Ол кезде оған небәрі сегіз жас еді. Бұл тек отбасы мүшесінің экранда қысқа көрінуі ретінде қабылданды және болашақта оның кәсіби актер болатынын ешкім болжай қойған жоқ. Актердің айтуынша, бала кезінде ол кино түсіруден гөрі тенниске көбірек қызыққан.
4. Теннис болашақ жұлдыздың өмірінде шынымен де маңызды орын алды. Жас кезінде Аамир Махараштра штатының өз жас санатындағы жетекші теннисшілерінің бірі болды. Оның спорттағы жетістіктері соншалықты айқын болғандықтан, біраз уақыт бойы ол кәсіби спортшы болуды да ойлаған. Кейінірек спорттағы тәртіп пен денемен табанды жұмыс істеу дағдысы оған күрделі кинорөлдерге дайындалу кезінде көп көмектесті.
5. Аамирдің толыққанды актерлік дебюті 1988 жылы болды. Ол Мансур Хан түсірген «Qayamat Se Qayamat Tak» романтикалық драмасында басты рөлді сомдады. Фильм үлкен коммерциялық табысқа жетіп, сыншылар тарапынан да жоғары бағаланды. Осы рөлден кейін жас актер Болливудтағы ең сұранысқа ие орындаушылардың біріне айналды. Ол осы жұмысы үшін Filmfare сыйлығын алды, бұл марапат көбіне Үндістандағы «Оскар» баламасы ретінде қарастырылады.
6. Болливудтағы көптеген жұлдыздардан айырмашылығы, Аамир бір уақытта тек бір ғана фильмде ойнауды жөн көреді. Ол әрбір жобаға барынша көп уақыт пен күш жұмсауға тырысады. Мұндай тәсіл оның фильмографиясын сан жағынан азайтқанымен, жұмыс сапасының жоғары болуына ықпал етеді. Отыз жылдан астам уақытқа созылған мансабында ол шамамен жиырма бес толықметражды фильмде басты рөлді ойнады, бұл Болливуд өлшемдері бойынша өте аз көрсеткіш.
7. «Мистер Перфекционист» деген лақап атты Аамир түсірілім алаңындағы және одан тыс жердегі ұсақ-түйекке дейін мән беретін әдеті үшін алды. Рөлге дайындалу барысында ол кейде айлар мен жылдарды кейіпкердің мамандығын немесе өмір салтын зерттеуге арнайды. Болливудтағы ірі актерлердің ішінде Станиславский жүйесіне ұқсас әдісті соншалықты жүйелі қолданатын адам сирек кездеседі.
8. «Dangal» фильмінде балуан Махавир Сингх Пхогаттың рөлін орындау үшін актер ерекше физикалық өзгеріске барды. Алдымен ол кейіпкердің жасы келген кезеңін сенімді көрсету үшін шамамен 27 килограмм салмақ қосты. Кейін бес ай ішінде осы салмақты толықтай тастап, денедегі май мөлшерін кәсіби спортшылар деңгейіне дейін азайтты. Бұл өзгеріс үнді киносы тарихындағы ең көп талқыланған физикалық трансформациялардың бірі болды.
9. 2016 жылы шыққан «Dangal» фильмі әлемдік прокатта 330 миллион доллардан астам табыс жинап, сол уақыттағы ең табысты үнді фильміне айналды. Картина әсіресе Қытайда ерекше жетістікке жетті, онда шамамен 190 миллион доллар табыс әкелді. Болливуд фильмі үшін бұл Қытай нарығында бұрын-соңды болмаған нәтиже еді. Осы жетістіктің арқасында Аамир Қытай көрермендері үшін де нағыз супер жұлдызға айналды.
10. 2009 жылы шыққан «Three Idiots» фильмі ойын-сауық киносының шеңберінен шығып кеткен мәдени құбылысқа айналды. Онда Аамир білім беру жүйесіне қарсы пікір білдіретін студенттің рөлін ойнады. Фильм Үндістандағы білім жүйесі, жастарға түсетін қысым және адамның өз өмір жолын таңдауға құқығы туралы кең қоғамдық пікірталас туғызды. Бүгінгі күнге дейін «Three Idiots» әлемдегі ең жиі айтылатын болливуд фильмдерінің бірі болып қала береді.
11. Аамирдің режиссерлік дебюті 2007 жылы болды. Ол «Taare Zameen Par» фильмін түсірді, онда дислексиясы бар, бірақ айналасындағылар оны оқуға қабілетсіз деп санайтын бала туралы оқиға баяндалады. Фильм көптеген ұлттық және халықаралық марапаттарға ие болды. Бірнеше үнді кино ұйымдары Аамирді жылдың ең үздік режиссері деп таныды. Бұл жұмыс оның камера алдында ғана емес, камера артында да үлкен талантқа ие екенін көрсетті.
12. 2012 жылы Аамир «Satyamev Jayate» атты телешоудың жүргізушісі болды. Бағдарлама Үндістандағы өткір әлеуметтік мәселелерге арналды. Әрбір эпизод бір тақырыпты қарастырды: қыз балалардың өлтірілуі, мәжбүрлі некелер, тұрмыстық зорлық-зомбылық, касталық кемсітушілік. Студияға осы мәселелерді өз өмірінде бастан өткерген адамдар шақырылды. Бағдарламаны жүздеген миллион көрермен тамашалап, ол теледидар арқылы әлеуметтік өзгерістерге ықпал етудің ерекше мысалына айналды.
13. Бағдарламаның атауы «Satyamev Jayate» санскрит тілінен аударғанда «Шындық жеңеді» деген мағынаны білдіреді. Бұл сонымен қатар Үндістанның мемлекеттік ұраны болып табылады. Атауды таңдау жобаның азаматтық және қоғамдық маңызын көрсету үшін жасалған саналы шешім болды. Бағдарлама бірнеше маусым көрсетілгеннен кейін Үндістан үкіметі кейбір көтерілген мәселелер бойынша заңнамалық өзгерістер енгізді.
14. Аамир Хан екі рет ресми түрде үйленген. Оның бірінші некесі Рина Даттамен 1986 жылдан 2002 жылға дейін созылды. Кейін ол режиссер Киран Раомен 2005 жылы үйленді, бірақ бұл неке де 2021 жылы аяқталды. Соған қарамастан бұрынғы жұбайлар жылы қарым-қатынасты сақтап, ұлын бірге тәрбиелеуді жалғастырып келеді. Актердің айтуынша, үш баласы оның өміріндегі ең маңызды нәрселердің бірі.
15. Көптеген болливуд жұлдыздарынан айырмашылығы, Аамир әлеуметтік желілерде белсенді емес. Ол Instagram немесе Twitter сияқты платформалардан әдейі алшақ жүреді. Мұны ол үстірт әңгімелер жүргізгісі келмейтіндігімен және маңызды ойларды нақты жобалар арқылы жеткізуді жөн көретіндігімен түсіндіреді. Мұндай ұстаным әріптестерінің мінез-құлқынан айтарлықтай ерекшеленеді.
16. Үндістан үкіметі Аамир Ханды өнер саласындағы ең жоғары мемлекеттік марапаттардың екеуімен марапаттады. Ол 2003 жылы Падма Шри, ал 2010 жылы Падма Бхушан ордендерін алды. Біріншісі ұлттық өмірге қосқан зор үлес үшін беріледі, ал екіншісі ел алдындағы ерекше еңбегі үшін табысталады. Үнді киносының қайраткерлері мұндай марапаттарды қысқа уақыт ішінде сирек алады.
17. 2001 жылы актер үнді киносына қосқан өмірлік үлесі үшін арнайы ұлттық кино сыйлығын алды. Бұл ерекше жағдай болды, өйткені сол кезде оған небәрі 36 жас еді. Мұндай «өмірлік жетістік» марапаты көбіне ұзақ мансаптың соңында беріледі. Аамир бұл марапатты өзінің халықаралық атақ әкелген көптеген фильмдерін түсірмей тұрып алды.
18. 2014 жылғы «PK» фильмінде Аамир экранда дерлік толық жалаңаш көрінуге келісім берді. Бұл Болливуд жұлдызы үшін өте сирек шешім болды. Фильмде ол адамдардың киім мен дін туралы шартты түсініктерін түсінбейтін ғарыштық кейіпкерді ойнады. Картина діни ұйымдардың сынына ұшырағанымен, прокатта 100 миллион доллардан астам табыс жинады.
19. 1999 жылы құрылған «Aamir Khan Productions» компаниясы бірқатар табысты фильмдер шығарды. Олардың қатарына «Lagaan», «Taare Zameen Par» және «Dangal» жатады. Компания әлеуметтік маңызы бар жобаларға ерекше назар аударады. Бұл стратегия Болливудтағы таза коммерциялық өндіріс логикасына саналы түрде қарсы бағытталған.
20. 2001 жылы шыққан «Lagaan» фильмі Үндістан атынан «Үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Фильм бес финалисттің қатарына кірді, бұл Болливуд киносы үшін үлкен жетістік болды. Жүлдені алмаса да, картина ұлттық абырой мен тәуелсіздік идеясын бейнелейтін маңызды мәдени символға айналды.
21. Аамир Хан Қытай нарығында үлкен табысқа жеткен аз үнді актерлерінің бірі. «Dangal» фильмінен бөлек, 2017 жылғы «Secret Superstar» фильмі де Қытайда кең танымал болды. Қытай көрермендері оны «Аамир ағай» деп атайды. Бұл атау аудитория тарапынан үлкен жылы ықыласпен қабылданады.
22. 2015 жылы актер елдегі төзімсіздік атмосферасы туралы пікір айтып, саяси пікірталас тудырды. Оның жұбайы Киран Рао кейде елден көшу туралы ойлағанын айтқан. Бұл мәлімдеме әлеуметтік желілерде үлкен сынға ұшырады. Оқиға Болливуд жұлдыздарының қоғамдағы рөлі туралы пікірталастарды күшейтті.
23. Аамир Хан дәстүрлі болливудтық марапаттау рәсімдеріне қатыспайды. Ол Filmfare Awards сияқты шараларды көбіне маркетингтік құрал деп санайды. Сондықтан мұндай марапаттарға барудан бас тартады. Ал мемлекеттік ұлттық сыйлықтарды қабылдайды, өйткені оларды ресми тану деп есептейді.
24. Рөлдер үшін дене пішінін түбегейлі өзгерту Аамирдің шығармашылық белгісіне айналған. 2008 жылғы «Ghajini» фильмі үшін ол бұлшықет массасын айтарлықтай арттырды. Бұл Болливуд актерлері арасында жаңа трендтің басталуына себеп болды. Кейін оның диетологтары мен жаттықтырушылары Мумбайдағы ең танымал мамандарға айналды.
25. Аамир крикет ойынын да ерекше жақсы көреді. Ол бірнеше рет қайырымдылық матчтарына қатысқан. Оның крикет туралы білімі соншалықты терең болғандықтан, «Lagaan» фильмінде ойнау үшін арнайы дайындық қажет болмады. Жастық шағында тенниспен айналысуы оған спорттық тәртіп пен ойлау қабілетін қалыптастырды.
26. 2006 жылғы «Rang De Basanti» фильміндегі рөлі Үндістан жастарының мәдениетіне әсер етті. Фильмде ол тәуелсіздік үшін күрескен революционерлерден шабыт алған студентті ойнады. Картина жастар арасында азаматтық белсенділік толқынын тудырды. Көптеген зерттеушілер оны 2000-жылдардың ортасындағы үнді азаматтық қозғалысының мәдени катализаторларының бірі деп санайды.
27. Аамир Хан полиомиелитке қарсы ұлттық вакцинация бағдарламасына белсенді қатысты. Оның әлеуметтік жарнамадағы қатысуы шалғай аймақтардағы вакцинация деңгейінің артуына ықпал етті. Үндістан 2014 жылы ресми түрде полиомиелиттен азат ел деп жарияланды. Сарапшылар мұндай ақпараттық кампаниялардың бұл жетістікке үлкен үлес қосқанын мойындайды.
28. Актер өзінің басты шабыт көздерінің бірі ретінде әрқашан Дилип Кумарды атайды. Бұл актер 1950–1960 жылдардағы Болливудтың алтын дәуірінің аңызы саналады. Ол үнді киносына психологиялық шынайылыққа негізделген актерлік ойын әкелді. Осы дәстүрдің ықпалы Аамирдің де орындау стилінен байқалады.
29. Аамир Ханның фильмдері үнді прокатынан тыс жерлерде де кең көрсетілді. Әсіресе олар посткеңестік Орталық Азия елдерінде танымал болды. «Three Idiots» пен «Dangal» фильмдері Ресейде, Қазақстанда және Өзбекстанда үлкен аудитория жинады. Бұл оны бұрынғы Кеңес Одағы аймағында да танымал үнді актерлерінің қатарына қосты.
30. Аамирдің жұмыс философиясы жобаның бүкіл кезеңіне толықтай берілуге негізделген. Түсірілім кезінде ол сыртқы әлеммен байланысын барынша шектейді. Телефонды өшіріп, кездесулерді азайтып, бар назарын кейіпкерді жасауға бағыттайды. Мұндай тәртіп ойын-сауық индустриясында сирек кездеседі.
31. Аамир Болливудтағы непотизм жүйесінің ашық қарсыластарының бірі. Өзі кино отбасында өскеніне қарамастан, ол туыстарды артықшылықпен алға жылжыту тәжірибесін жиі сынайды. Оның продюсерлік компаниясы жаңа актерлерді шыққан тегіне қарамастан іздейді. Бұл ұстаным оны көптеген әріптестерінен ерекшелейді.
32. 2022 жылғы «Thugs of Hindostan» фильмі актердің мансабындағы сирек коммерциялық сәтсіздік болды. Көрермендер мен сыншылар фильмнің идеясы мен орындалуы арасындағы сәйкессіздікті атап өтті. Аамир бұл жобаның сәтсіз болғанын ашық түрде мойындады. Мұндай адалдық оның қоғамдық бейнесінің маңызды ерекшеліктерінің бірі болып саналады.
33. Қытайда Аамир Хан Шанхайдағы «Даңқ аллеясында» жеке жұлдызға ие болған алғашқы болливуд актері болды. Оның бейнесі бірнеше ірі қытайлық брендтердің жарнамасында қолданылды. Бұл оның жергілікті аудитория үшін коммерциялық тартымдылығының дәлелі болып табылады. Мұндай халықаралық мойындау шетелдік актер үшін өте сирек жетістік саналады.
34. 2023 жылы Аамир Хан шығармашылық қызметінен ұзақ үзіліс алатынын мәлімдеді. Оның айтуынша, соңғы жылдардағы өмір ырғағы отбасына және жеке дамуына жеткілікті уақыт бөлуге мүмкіндік бермеген. Сондықтан ол кәсіби басымдықтарын қайта ойластырып, өміріндегі тепе-теңдікті қалпына келтіруді шешті. Көптеген жанкүйерлер бұл шешімді оның өзіне қоятын жоғары талаптарының тағы бір көрінісі ретінде қабылдады.

Аамир Хан әлемдік кинематографиядағы ерекше құбылыс болып саналады. Ол үшін коммерциялық табыс мақсат емес, тек құрал ғана. Актер өзінің шығармашылық платформасын қоғам үшін маңызды мәселелерді көтеру үшін пайдаланады. Оның мансабы бұқаралық киноның бір мезгілде қызықты, интеллектуалды әрі әлеуметтік жауапкершілігі бар өнер бола алатынын дәлелдейді. Фильмдері мен тележобалары арқылы үнді қоғамының санасына тигізген әсерін бағалау қиын. Оның болашақ шығармашылық жолы алдын ала болжауға келмейді, бірақ дәл осы күтпегендік пен өзіне қоятын жоғары талаптар оның әрбір жаңа жобасын миллиондаған көрермен үшін маңызды мәдени оқиғаға айналдырады.